Een veilige sportomgeving ontstaat niet vanzelf. Trainer-coaches spelen hierin een sleutelrol: zij staan wekelijks op het veld, in de zaal of langs de baan en bepalen voor een groot deel hoe sporters zich voelen binnen de vereniging. Dat vraagt om aandacht, duidelijke afspraken en begeleiding die positief, verantwoord en bewust is. Toch merken veel sportverenigingen dat het lastig kan zijn om sociale veiligheid structureel onderdeel te maken van het beleid. Volgens Frank Vermeulen, verenigingsconsulent Veilig sportklimaat bij Rotterdam Sportsupport, hoeft dat niet ingewikkeld te zijn. “Wanneer je als vereniging de 4 V’s als uitgangspunt neemt, kun je er direct mee aan de slag.”
Meer dan alleen regels op papier
Frank weet als ervaren trainer én begeleider van trainers hoe groot de invloed van coaches en begeleiders is op sporters. In zijn functie als verenigingsconsulent voor trainers ondersteunt hij dagelijks trainers op pedagogisch en didactisch vlak. Daarbij ziet hij steeds opnieuw hoe belangrijk een veilig sportklimaat is.
“Een trainer bepaalt voor een groot deel hoe sporters zich voelen binnen een team,” vertelt Frank. “Als iemand zich veilig voelt, groeit het plezier, het vertrouwen en uiteindelijk ook de ontwikkeling van sporters. Dat geldt voor jeugd, maar net zo goed voor volwassenen.”
Volgens Frank denken verenigingen bij sociale veiligheid soms vooral aan het voorkomen of signaleren van incidenten. Maar sociale veiligheid begint juist veel eerder. “Voor mij staat de relatie tussen trainer en sporter centraal. Het gaat over hoe je met elkaar omgaat, hoe je grenzen bespreekbaar maakt en hoe je er samen voor zorgt dat iedereen zich welkom voelt binnen de vereniging.”
De 4 V’s als stevige basis
Om verenigingen te helpen werken aan sociale veiligheid, wordt landelijk gewerkt met de 4 V’s. Ook binnen Rotterdam Sportsupport werken we vanuit dit principe en ondersteunen we Rotterdamse verenigingen hierop. De vier onderdelen helpen verenigingen om bewust en structureel aandacht te besteden aan een veilig sportklimaat.
De 4 V’s bestaan uit:
Voor veel verenigingen klinkt dat misschien als een grote opgave, maar volgens Frank zijn juist kleine stappen waardevol. “Je hoeft niet alles in één keer perfect geregeld te hebben. Het belangrijkste is dat verenigingen beginnen en het gesprek met elkaar voeren.”
Waarom vakkundige trainers zo belangrijk zijn
Van de 4 V’s ligt Franks hart vooral bij het onderdeel vakkundige trainer-coaches. Die passie ontstond op het basketbalveld, waar hij 25 jaar actief was als trainer in de (jeugd)eredivisie en bij nationale jeugdteams. Vanuit die ervaring ondersteunt hij nu andere trainers in hun ontwikkeling. Dat doet hij op het veld maar ook het platform Coach Connection, dat als doel heeft trainer-coaches te inspireren en verder te helpen met inzichten, praktische tips en tricks. Juist trainers spelen een grote rol in de sfeer binnen een team, omdat zij dagelijks contact hebben met sporters.
“Een goede trainer kijkt verder dan alleen resultaat en prestaties,” legt Frank uit. “Die ziet ook wat een sporter nodig heeft om zich prettig en veilig te voelen. Denk aan positief coachen, duidelijke communicatie en aandacht voor groepsdynamiek. Want waar sporters zich veilig en gezien voelen, kunnen ze zich beter ontwikkelen en volgen prestaties en resultaten vaak vanzelf.”
Toch hebben veel trainers hun rol ooit vanuit enthousiasme opgepakt, zonder opleiding of begeleiding. Dat is begrijpelijk, zegt Frank, maar ondersteuning maakt een groot verschil. Want hoewel veel trainers zich graag willen ontwikkelen, zijn opleidingen van de bond niet altijd haalbaar: soms zijn ze te duur, te intensief of te ver weg. Ook weten trainers niet altijd waar ze moeten beginnen.
Direct aan de slag met de e-learning
Om trainers en verenigingen daarbij te helpen heeft NOC*NSF een gratis e-learning een beschikbaar. Daarmee kunnen trainers op een laagdrempelige manier meer leren over hun rol, sociale veiligheid en positief coachen.
“De e-learning maakt trainers bewust van situaties die in de praktijk vaak voorkomen,” zegt Frank. “Het mooie is dat trainers er direct mee aan de slag kunnen, gewoon op hun eigen moment.”
De e-learning sluit goed aan bij de dagelijkse praktijk op verenigingen. Trainers krijgen handvatten om situaties te herkennen, gedrag te beinvloeden en een positieve sportomgeving te creëren.
“Bewustwording is eigenlijk de eerste winst,” aldus Frank. “Ik gun iedere trainer-coach de kans om eerst de e-learning te volgen en daarna met de opgedane inzichten aan de slag te gaan. Het kost maar een uurtje van je tijd en geeft je praktische handvatten die direct van meerwaarde zijn in de training.”
Samen werken aan een veilige vereniging
Volgens Frank is goed beleid een belangrijke basis voor een veilig sportklimaat, maar ontstaat echte sociale veiligheid pas wanneer bestuurders, trainers en vrijwilligers er dagelijks aandacht aan geven.
“Een veilige vereniging creëer je samen,” vertelt hij. “Bestuurders, trainers, vrijwilligers en ouders hebben daarin allemaal een rol. Door met elkaar het gesprek aan te gaan en duidelijke afspraken te maken, zet je al grote stappen. Daarmee leg je in ieder geval een goede basis.”
Rotterdam Sportsupport helpt verenigingen daarbij met advies, begeleiding, praktische tools en scholing voor trainer-coaches. Van hulp bij de 4 V’s tot ondersteuning rondom trainersbegeleiding en sociale veiligheid.
Ook aan de slag met de 4 V’s?
Wil jouw vereniging aan de slag met een veilig sportklimaat? Rotterdam Sportsupport helpt verenigingen graag met advies, begeleiding en praktische tools rondom de 4 V’s.
Meer informatie over de 4 V’s en de e-learning vind je via:
NOC NSF De 4 v’s voor veiligheid
Frank Vermeulen
verenigingsconsulent Veilig sportklimaat