Een trainer leert kinderen hoe ze beter worden in hun sport. Maar daar blijft het niet bij. Trainers hebben dagelijks invloed op de cultuur waarin kinderen sporten én opgroeien. Dat ziet Abdessamia Maghnouj, hoofdtrainer en voorzitter van Taekwondo Vereniging Abdel-Kwan Rotterdam, iedere dag. Op 8 locaties in Rotterdam-Zuid komen kinderen met allerlei achtergronden samen. Juist daarom vindt hij het belangrijk om bewust bezig te blijven met diversiteit en inclusie.
Diversiteit gaat niet vanzelf
Taekwondo Vereniging Abdel-Kwan Rotterdam telt 18 trainers en heeft 8 locaties in Rotterdam-Zuid. De vereniging is net zo divers als de wijken waarin zij actief is. Kinderen met verschillende achtergronden sporten er samen.
Je zou daardoor kunnen denken dat diversiteit en inclusie bij de vereniging vanzelf gaan. Abdessamia ziet dat anders. Juist als trainer moet je blijven nadenken over wat je zegt, hoe je handelt en welk voorbeeld je geeft.
Dat merkte hij zelf tijdens een training. Ongeveer 70% van de kinderen bij de vereniging is meisje. Toch gebruikte Abdessamia zelf weleens een uitdrukking waar hij later anders naar ging kijken. “Ik zei weleens: ‘Trap niet als een meisje.’ Totdat ik de reactie van een meisje kreeg: ‘Wat bedoelt u, meester? Ik kan gewoon niet harder trappen.’ Dan ga je nadenken over wat je eigenlijk zegt.”
Zo’n klein moment maakt duidelijk hoeveel invloed een trainer heeft. Kinderen luisteren naar hun trainer en letten op diens woorden en gedrag. Bewust omgaan met taal hoort daar dus ook bij. “Wij leren de kinderen bijvoorbeeld ook dat we bij de vereniging geen straattaal gebruiken.”
Meer dan taekwondo
Veel ouders in Rotterdam-Zuid kiezen bewust voor een vechtsport voor hun kind. Soms omdat ze willen dat hun kind zich veiliger voelt op straat. Maar Abdessamia hoort nog vaker een andere reden: ouders willen hun kind discipline meegeven.
Daar besteedt de vereniging veel aandacht aan. Kinderen leren niet alleen trappen, verdedigen en bewegen. Ze leren op tijd komen, respectvol met elkaar omgaan en de regels van de vereniging volgen. Ook de plek van een kind op de dojang, de trainingsmat, hangt samen met de kleur van de band.
“Als trainer leer je kinderen veel meer dan alleen taekwondo. Normen en waarden horen daar voor ons bij.”
Abdessamia weet vanuit verschillende kanten hoeveel invloed een begeleider op een kind kan hebben. Naast zijn vele uren bij de vereniging werkt hij al 25 jaar als wiskundedocent op een middelbare school in Rotterdam-Zuid. Zijn ervaringen in het onderwijs neemt hij mee naar de vereniging en andersom. In beide rollen wil hij kinderen helpen om zich te ontwikkelen.
Ook bij pestgedrag ziet hij overeenkomsten. Dat komt volgens Abdessamia zowel op school als bij een sportvereniging voor. Alleen zeggen dat iets niet mag, vindt hij niet genoeg. Hij gaat liever het gesprek aan. “Ik wil een kind duidelijk maken wat zijn of haar gedrag met iemand anders doet. Daar leert een kind veel meer van.”
Meedoen zonder dezelfde taal
De diversiteit binnen de vereniging verandert ook. De afgelopen jaren sloten nieuwe Rotterdammers aan, onder andere uit Oost-Europa en het Midden-Oosten. Dat zorgt soms voor uitdagingen, bijvoorbeeld als kinderen of ouders nog weinig Nederlands spreken.
Juist dan kan sport helpen om aansluiting te vinden. Abdessamia ziet dat bij een 12-jarig meisje uit Iran. Ze woont sinds 2 jaar in Nederland en deed in Iran al aan taekwondo. Omdat ze haar Nederlands wilde verbeteren, kreeg ze de tip om te gaan sporten. Ze bedacht dat ze in Rotterdam verder kon gaan met de sport die ze al kende.
Tijdens de training kon ze direct meedoen. Taekwondo was voor haar vertrouwd, ook al was de taal dat nog niet. Ondertussen leert ze steeds meer Nederlandse woorden en maakt ze contact met andere kinderen.
“Ze kan makkelijk mee in de groep, want ze is goed in de sport. Je ziet dat ze snel nieuwe woorden leert en ondanks de taalbarrière aansluiting vindt bij de andere meisjes.”
Het voorbeeld laat zien wat een sportvereniging kan betekenen. Een kind komt om te sporten, maar ontmoet er ook andere kinderen, oefent de taal en vindt een plek binnen een groep. Een trainer kan helpen om een omgeving te creëren waarin dat gebeurt.
Verbonden met de vereniging
Die verbinding stopt bij Taekwondo Vereniging Abdel-Kwan Rotterdam niet zodra iemand zelf niet meer sport. Abdessamia vindt het belangrijk om mensen ook op latere leeftijd betrokken te houden. Niet vanuit het idee dat zij vooral iets nodig hebben, maar omdat zij zelf veel kunnen betekenen voor de vereniging. Hun ervaring, tijd en betrokkenheid blijven waardevol.
Dat zie je bijvoorbeeld tijdens de maandelijkse maaltijden. Vrijwilliger Yahya Taibi kookt dan voor een groep van ongeveer 15 mensen van 65 jaar en ouder. Onder hen zijn ouders van oud-leden, mensen die zelf lid zijn geweest en anderen die al lang bij de vereniging betrokken zijn. Ze eten samen, drinken koffie en praten over wat hen bezighoudt.
Die betrokkenheid werkt twee kanten op. De vereniging biedt een plek om elkaar te blijven ontmoeten, maar krijgt daar ook veel voor terug. Mensen helpen mee, delen hun ervaring en blijven onderdeel van de vereniging. Zo laat Abdel-Kwan zien dat leeftijd geen reden is om iemand af te schrijven, maar juist een kans om mensen op een andere manier betrokken te houden.
Trainers maken het verschil
Met 18 trainers is het voor Abdessamia belangrijk dat deze manier van omgaan met kinderen niet alleen tijdens zijn eigen trainingen zichtbaar is. Als hoofdtrainer coördineert hij ook de andere trainers.
Trainers staan dicht bij kinderen. Ze zien hen vaak meerdere keren per week. Ze spreken hen aan op gedrag, helpen hen vooruit en geven zelf het voorbeeld. Wat een trainer zegt en doet, heeft daarmee invloed op hoe kinderen met elkaar omgaan en of ieder kind zich gezien en welkom voelt.
Een diverse vereniging betekent dus niet automatisch dat iedereen zich ook betrokken en geaccepteerd voelt. Daar moet je bewust aan blijven werken. Het voorbeeld van Abdessamia laat zien dat dit soms begint bij iets kleins: de woorden die je als trainer tijdens een training gebruikt.
Daar vragen ook de Roadshows Diversiteit & Inclusie van Rotterdam Sportsupport aandacht voor. Ze helpen sportverenigingen om met elkaar in gesprek te gaan over diversiteit, inclusie en een veilig sportklimaat. Want een trainer leert kinderen veel meer dan een sport. Iedere training is ook een kans om kinderen mee te geven hoe je met elkaar omgaat.
Ook binnen jouw sportvereniging aan de slag met diversiteit en inclusie?
Ontdek wat de Roadshows Diversiteit & Inclusie voor jouw vereniging kunnen betekenen en ga samen het gesprek aan.
Emily Valks
programmamanager Veilige sportverenigingen