De afkorting LHBTIQ+ staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen en queers.  Met ruim 350 sportverenigingen in Rotterdam kan de sport een belangrijke rol spelen in de acceptatie van LHBTIQ+’ers.

Vanuit de overheid is er steeds meer aandacht voor inclusief sporten. In het actieprogramma Integratie en Samenleven 2019-2022 van de gemeente Rotterdam wordt sport genoemd als belangrijke plek waar meer aandacht moet komen voor de acceptatie van LHBTI’ers. Volgens wethouder Bert Wijbenga (o.a. integratie en samenleven) zijn er meer plekken nodig waar LHBTI’ers terecht kunnen met vragen en om gelijkgestemden te ontmoeten: “Sportclubs en verenigingen moeten plekken zijn waar een kind kan vertellen: hé, ik ben zo,” zegt de wethouder in het  Algemeen Dagblad. Ook de Alliantie Gelijkspelen – dit is een samenwerkingsverband bestaande uit o.a. John Blankenstein Foundation, KNVB, KNHB en sportkoepel NOC*NSF – heeft als doel de LHBTI-acceptatie in de sport te stimuleren.

Veilig sportklimaat

Pepijn Geldof heeft namens Rotterdam Sportsupport onderzoek gedaan naar de acceptatie van LHBTI’ers bij Rotterdamse sportverenigingen. Het onderzoek verschaft inzicht in de betekenissen die sportverenigingen toekennen aan een veilig sportklimaat voor LHBTI’ers, welke ervaringen zij hebben met het creëren van een veilig sportklimaat en wat mogelijke barrières zijn voor LHBTI’ers om op een veilige manier te kunnen sporten.
Uit het onderzoek van Geldof blijkt dat er bij Rotterdamse sportverenigingen de laatste jaren steeds meer aandacht is voor een veilig sportklimaat. Volgens verenigingen zit veiligheid hem in de gedragsregels waarin de normen en waarden beschreven staan, als ook in de informele sfeer binnen de vereniging. Denk hierbij aan een gedragscode met bijbehorende regels omtrent discriminatie en over de omgang met elkaar. Een vereniging heeft de taak ervoor zorgen dat iedereen op een veilige manier kan sporten, ongeacht seksuele voorkeur. De vraag ‘hoe ga je met elkaar om?’ is hierbij belangrijk.  Elkaar aanspreken op ongewenst gedrag, respect hebben voor elkaar en niet discrimineren, ook niet op seksuele voorkeur, zijn terugkerende uitspraken wanneer sportvrijwilligers en -bestuurders het over veiligheid voor LHBTI’ers hebben. Op het moment dat iemand wil uitkomen voor zijn of haar seksuele voorkeur moet diegene daar niet op beoordeeld en/of veroordeeld worden. 

Meer nodig

Geldof: “Uit de resultaten van dit onderzoek blijkt dat het hebben van een veilig sportklimaat niet altijd bijdraagt aan en toereikend is voor inclusie van de LHBTI-doelgroep. Volgens verenigingen is een open uitstraling, waarbij het een vanzelfsprekendheid is dat iedereen zichzelf kan zijn, de basis voor een veilig sportklimaat voor LHBTI’ers, maar vooral op het gebied van bewustwording rondom dit thema en bijvoorbeeld als het gaat om het maken van homograppen zijn er meer acties nodig. Het gaat dan om bewustwording bij verenigingsbestuurders dat dit thema ook wel degelijk bij hun vereniging speelt, maar ook bij trainers/coaches hoe om te gaan met (onveilige) situaties voor LHBTI’ers.”
“Het maken van homograppen komt nog veel voor en wordt in vele gevallen geaccepteerd als de verwachting heerst dat de LHBTI’ers niet aanwezig zijn op de club,” vervolgt Geldof.  ”Heteronormatieve denkbeelden en heersende machocultuur spelen hierbij een belangrijke rol en houden de onzichtbaarheid van LHBTI’ers in stand.”

“Er zijn jongeren die twijfelen over hun geaardheid. Als je bij een club speelt waar de een na de andere opmerking wordt gemaakt en waar alleen maar negatieve grappen over homo’s worden gemaakt, dan denk je wel zes keer na of je uit de kast komt of niet. Het speelt echt mee, zeker voor de jongere doelgroep. ”

– Quote van één van de respondenten –

Dilemma

Binnen de sportvereniging moet men zich op één of andere manier tot de LHBTI’er verhouden en uit dit onderzoek blijkt dat woorden en daden elkaar soms nog tegenspreken. Verenigingen willen enerzijds open zijn en het moet een vanzelfsprekendheid zijn dat iedereen zich geaccepteerd voelt, maar tegelijkertijd moeten grappen gemaakt kunnen worden. Geldof: “In één van de interviews zei iemand: Grappen horen erbij en dat moet gewoon kunnen, het moet geen panische situatie worden. Of uitspraken als dat hetero’s ook niet uit de kast komen.”
Geldof constateert dat er nog weerstand is bij clubs om aandacht aan dit thema te besteden. “Moeten we het dan voor alle doelgroepen doen? Dat is een vraag die vaak terugkomt. Ook wordt er door bestuursleden aangegeven dat het stimuleren van LHBTI-acceptatie een te groot maatschappelijk vraagstuk is en niet per se een taak voor de sportvereniging. Dit zorgt voor dilemma’s voor de sportvereniging.”  

Hoe kan Rotterdam Sportsupport jouw vereniging ondersteunen op dit thema?  

Verenigingen die vragen hebben over dit thema of hiermee aan de slag willen, kunnen terecht bij Rotterdam Sportsupport. Samen kijken we met zorg naar de best passende oplossing en betrekken waar nodig partnerorganisaties als de John Blankenstein Foundation, RADAR Rotterdam en/of de KNVB.  Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging.
Voor vragen over het onderzoek kun je contact opnemen met Pepijn Geldof via  p.geldof@rotterdamsportsupport.nl  of door te bellen naar 010-24 29 315.

LHBTI-themaweek

Eerder organiseerde Rotterdam Sportsupport de LHBTI-themaweek. Deze week stond in het teken van LHBTI-acceptatie binnen de Rotterdamse sportverenigingen. Met diverse artikelen probeerden we aandacht te vragen voor het thema. Zie hieronder een overzicht met de verschenen artikelen die week:


Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Martijn Blok

Martijn Blok

strategisch adviseur / projectmanager Regio

Seksueel misbruik, mentale of fysieke mishandeling. Het komt niet alleen voor in de turnsport en topsport, al lijkt het daar misschien wel op door de documentaire ‘Athlete A’ op Netflix en de verhalen die eerder in de media verschenen. Romy van der Heide (pedagogisch adviseur) en Maaike Tieman (clubkadercoach turnen) gaan daarom in deze podcast in gesprek over grensoverschrijdend gedrag in de sport. Je luistert de podcast hieronder.

Meer podcasts luisteren?

Op deze pagina vind je een overzicht van al onze podcasts. Alle podcasts worden ook aangeboden op Soundcloud, Spotify, Stitcher en Itunes. Vergeet je niet te abonneren op onze kanalen om geen podcast meer te missen!

Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Anne Nurra

Anne Nurra

verenigingsconsulent Veilig sportklimaat / clubkadercoach

Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Anouk Meeter

Anouk Meeter

verenigingsconsulent Feijenoord, Delfshaven en Centrum

Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Kevin van den Berg

Kevin van den Berg

communicatiemedewerker

Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Martine Willemse

Martine Willemse

communicatie- en marketingadviseur

Steeds meer verenigingen stellen een vertrouwenscontactpersoon (VCP) aan en dat is een goede ontwikkeling! Een sportvereniging is namelijk een afspiegeling van de maatschappij, dus binnen de vereniging kunnen er ook zorgen over leden, vrijwilligers of andere betrokkenen ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan een vermoeden van kindermishandeling, twijfels over de omgang tussen een jeugdlid en trainer of pestgedrag. Voor dit soort zaken en nog veel meer kun je terecht bij een VCP.  

Waarom een VCP binnen de club?

Op verenigingen heb je met veel verschillende mensen te maken en waar groepen mensen zijn kan ongewenst gedrag voorkomen. Als vereniging kun je ter preventie al veel doen, denk aan een gedragscode, VOG en een normen & waardenbeleid. Uitspreken en afspreken welk gedrag je wel (en niet) wil zien binnen de vereniging is goed, maar zelfs dan kan ongewenst gedrag voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan (vermoedens van) seksuele intimidatie en/of misbruik, pesten, bedreigingen of zorgen over leden. Dit zijn vaak zorgen en onderwerpen die in vertrouwen besproken willen worden. Daar is de VCP de meest geschikte persoon voor.  

Waarvoor kun je bij een VCP terecht?

De VCP is binnen de vereniging hét aanspreekpunt voor iedereen met vragen, zorgen of klachten over het welzijn van spelers, ouders of andere vrijwilligers of de manier van omgang met elkaar. Iedereen binnen de organisatie kan bij de VCP terecht: sporters, ouders, trainers, supporters, bestuurders, vrijwilligers, etc. 

Dit is nogal een brede omschrijving, maar je kan voor veel situaties (klein en groot) bij de VCP terecht, denk bijvoorbeeld aan: 

  • (Online) pesten of gepest worden 
  • (vermoedens van) grensoverschrijdend gedrag  
    tussen trainer/coach en jeugdlid, jeugdleden onderling 
  • Of jouw gedrag als trainer/coach verstandig is 
  • Discriminatie over huidskleur, geloof, seksuele voorkeur,  
  • Wanneer een speler uit de kast wil komen maar niet goed weet hoe 
  • Wanneer ouders een vervelend gevoel hebben omtrent de omgang tussen hun kind en de trainer/coach of andere kinderen 
  • Iemand wordt verdacht, terecht of onterecht, van grensoverschrijdend gedrag  

Wat doet een VCP

De VCP is dus hét aanspreekpunt binnen de vereniging, maar geen hulpverlener! Wat doet een VCP dan wel? Een VCP biedt een luisterend oor en is een ‘zorgzame wegwijzer’. Als het nodig en gewenst is, kan de VCP iemand gericht en gepast toeleiden naar hulpverlening of samen bepalen wat de vervolgstappen worden. 

De VCP binnen de vereniging

Wij raden verenigingen sterk aan om minstens één VCP binnen de vereniging te hebben, maar bij voorkeur twee. Het liefst een mannelijke en vrouwelijke VCP, en deze functie goed in te bedden in de vereniging. Deze inbedding is om twee redenen belangrijk. Ten eerste moet de VCP goed zichtbaar zijn voor de leden zodat met zorgen makkelijk naar de VCP toegestapt kan worden. Als niet duidelijk is dat er een VCP is en/of wie dat is, kunnen zorgen ook niet besproken worden.  
Een aantal tips om de zichtbaarheid van de VCP te vergroten: 

  • Zet de VCP met naam, foto en contactgegevens op de website 
  • Is de VCP standaard een avond in de week op de vereniging, overweeg dan om een soort spreekuur te houden 
  • Vermeld bij informatiemomenten als een kennismakingsgesprek of ouderavonden dat de vereniging een VCP heeft, wie dat is en waarvoor en hoe hij/zij te bereiken is 
  • Laat de VCP een kort filmpje opnemen met daarin: wie hij/zij is, en hoe en waarvoor hij/zij te bereiken is. Deze kan op de website geplaatst worden en worden verspreid op de socials van de vereniging.  
     

De inbedding van de VCP is ook belangrijk omdat de VCP een kwetsbare functie is. Hij of zij krijgt soms vertrouwelijke informatie te horen of wordt misschien ondanks de goede bedoelingen aangezien als bemoeial. Daarom is het de taak van het bestuur te zorgen voor goede randvoorwaarden, waar de VCP op terug kan vallen. Denk aan: 

  • De zichtbaarheid 
  • Een goed normen & waarden beleid 
  • Duidelijke omgangsregels 
  • Een gedragscode 
  • Een duidelijk functieprofiel en taakomschrijving 

Opleiding voor de VCP

VCP’s kunnen via Rotterdam Sportsupport een training volgen. Tijdens deze training leren zij zorgzaam te signaleren, motiveren en door te verwijzen. Daarbij is een nauwe samenwerking met en ondersteuning vanuit het jeugdnetwerk. Zodat, indien nodig en gewenst, de zorg door professionals overgenomen kan worden. 

De training bestaat uit vier bijeenkomsten waar de VCP’s van verschillende verenigingen aan meedoen. De bijeenkomsten zullen in de avonden bij Rotterdam Sportsupport plaatsvinden. Een aantal maanden na de vierde sessie is een intervisiebijeenkomst. De deelnemers delen daar met elkaar hun ervaringen van de afgelopen periode.  

Opzet van de training: 

  1. Het profiel van de VCP en de positie van de VCP binnen de vereniging 
  2. Werken met een signaleringslijst.  
    Gesprek voeren met een vrijwilliger die een probleem heeft gesignaleerd. 
    Onderscheid tussen aanname en werkelijkheid 
  3. In gesprek met de ouder 
  4. In gesprek met de jongere 

Het NOC*NSF biedt ook een VCP opleiding aan, deze richt zich meer op seksuele intimidatie of grensoverschrijdend gedrag. Wij raden aan om beide trainingen te volgen. De training van Rotterdam Sportsupport richt zich vooral op signalen en handelen bij (vermoedens van ) huiselijk geweld en kindermishandeling en de lokale partners die kunnen helpen.  

Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Ellen Breedveld

Ellen Breedveld

projectmedewerker Meer volwassen Rotterdammers met een gezondheidsachterstand blijvend in beweging

Meer weten?

Via de thema’s vind je hoe we jouw club kunnen helpen. De thema’s in combinatie met de veelgestelde vragen zorgen ervoor dat je snel antwoord krijgt op jouw vraag. Neem bij interesse en andere hulpvragen contact op met de gebiedsconsulent van jouw vereniging. De gebiedsconsulent of expertconsulent lost samen met jou de hulpvraag op.

Wij staan voor je klaar!

Carmen Barranco

Carmen Barranco

verenigingsconsulent Veilig sportklimaat / clubkadercoach